Oudejaarsavond

De laatste dag van het jaar in alle landen die de westerse kalender hanteren. Voor zover 1 januari als Nieuwjaar gevierd werd, ontstonden op deze datum gebruiken die vergelijkbaar zijn met die van andere dagen in de heidense midwintertijd. Het feest begon, zoals alle Germaanse en Keltische feesten, op de vooravond (die in het Engels nog steeds New Year’s Eve heet). Naar de heilige aan wie deze dag gewijd is, werd vroeger ook wel van Silvesteravond gesproken; een naam die in Duitsland nog steeds gebruikt wordt. Sylvester was een paus uit de vierde eeuw; zijn feest valt op 31 december. Toen de heiligenverering tijdens de Reformatie werd afgeschaft, ontstond de gewoonte van Oudejaarsavond te spreken. Het knallen van vuurwerk bij het begin van het nieuwe jaar en allerlei gebruiken om de gevestigde orde op haar kop te zetten, is een algemeen verschijnsel tijdens deze avond. In Nederland is het traditie om Oudejaarsavond met familie en vrienden te vieren, waarbij oliebollen en/of appelflappen worden gegeten. Er wordt vaak gekeken naar een oudejaarsconference. Om twaalf uur toost men met champagne op het nieuwe jaar en wordt er zeer veel vuurwerk afgevuurd.

Onnozele Kinderen

Op 28 december viert men in het christendom en met name in de katholieke kerk het martelaarschap van de onschuldige jongetjes van Bethlehem die op gezag van koning Herodes (tweede hoofdstuk van het Evangelie van Matteüs) werden vermoord. Ook wel: Onschuldige Kinderen. De katholieke traditie leert dat God de onschuldige jongetjes van Bethlehem had voorbestemd om door hun dood te getuigen van de Messias. Sinds de vijfde eeuw worden zij daarom als heiligen vereerd.

Het feest van de Onnozele kinderen werd voor het eerst in het jaar 505 in Carthago gevierd. Het stamt van een oud Romeins kinderfeest, het ‘festum puerorum’. Dit verkleedfeest, waarin oosterse, Romeinse en Keltische elementen waren opgenomen, werd door de kerk verboden.In de loop van de tijd werd Onnozele Kinderen een (kerkelijk) kinderfeest. In die hoedanigheid werd het in Nederland uiteindelijk overschaduwd door de viering van Sint-Nicolaas. Op Onnozele Kinderen waren vroeger de kinderen de baas en trokken zij als volwassenen gekleed langs de deuren om geld of snoep te vragen.

Kerstmis/Tweede Kerstdag

Kerstmis is het feest dat rond de geboorte van Jezus Christus wordt gevierd en is het feest dat door de christelijke gemeenschappen uitgebreid als familiefeest wordt gevierd. In de christelijke kerk wordt in een kerkdienst de komst of de geboorte van de Messias, Jezus Christus gevierd. Jezus Christus werd in Bethlehem geboren uit een joodse vrouw, Maria, die maagd was en door God uitverkoren om zijn zoon te baren. De echtgenoot van Maria was Jozef. Zij waren onderweg en zo kon het gebeuren dat Jezus in een stal werd geboren. Hieraan herinnert de kerststal ten tijde van Kerstmis.

Lang niet iedereen in Nederland is lid van een christelijke kerk, maar met kerst gaan veel meer mensen dan anders naar een kerkdienst.

Hoe het ook gevierd wordt, Kerstmis is een feest van warmte, gezelligheid en overvloed. Op scholen en in instituten wordt een paar dagen voor Kerstmis ook kerstfeest gevierd met een kerstspel waarin het kerstverhaal (dat meestal over opoffering, naastenliefde en vrijgevigheid gaat) wordt nagespeeld. Er wordt veel gezongen.

Kerstmis/Eerste Kerstdag

Kerstmis is het feest dat rond de geboorte van Jezus Christus wordt gevierd en is het feest dat door de christelijke gemeenschappen uitgebreid als familiefeest wordt gevierd. In de christelijke kerk wordt in een kerkdienst de komst of de geboorte van de Messias, Jezus Christus gevierd. Jezus Christus werd in Bethlehem geboren uit een joodse vrouw, Maria, die maagd was en door God uitverkoren om zijn zoon te baren. De echtgenoot van Maria was Jozef. Zij waren onderweg en zo kon het gebeuren dat Jezus in een stal werd geboren. Hieraan herinnert de kerststal ten tijde van Kerstmis.

Lang niet iedereen in Nederland is lid van een christelijke kerk, maar met kerst gaan veel meer mensen dan anders naar een kerkdienst.

Hoe het ook gevierd wordt, Kerstmis is een feest van warmte, gezelligheid en overvloed. Op scholen en in instituten wordt een paar dagen voor Kerstmis ook kerstfeest gevierd met een kerstspel waarin het kerstverhaal (dat meestal over opoffering, naastenliefde en vrijgevigheid gaat) wordt nagespeeld. Er wordt veel gezongen.

Kerstavond

Nauwelijks is het Sinterklaasfeest voorbij of overal verschijnen de kerstversieringen. Hoe het ook gevierd wordt, Kerstmis is een feest van warmte, gezelligheid en overvloed. De winkelstraten worden versierd met verlichte sterren en met dennegroen. Overal in de stad kun je kerstbomen kopen. Voor de ramen van de huizen zie je gekleurde lichtsnoeren en sterren. Hoe korter de dagen worden, des te meer lichtjes worden er aangestoken. In de christelijke kerk wordt deze tijd de adventtijd genoemd; in de vier weken voor kerst bereidt men zich voor op de geboorte van Jezus. Elke zondag steekt men in de kerk een grote kaars aan, zodat er met kerst vier adventkaarsen branden. Ook hangt men thuis adventkransen van groene takken aan linten op of adventkalenders, waarvan iedere dag een luikje open mag, tot het Kerstmis is.

Dan is het 24 december en wordt er in veel gezinnen kerstavond gevierd. De kerstboom staat opgetuigd, vol lichtjes, versieringen zoals ballen, engeltjes, klokjes, met bovenop een glimmende piek. Onder de kerstboom staat soms een kerststal met de figuren uit het bijbelse kerstverhaal uitgebeeld door middel van poppen.

Het huis is verder ook versierd met dennegroen, veel kaarsen en kerststukjes. Er worden feestelijke maaltijden gehouden en men trekt mooie kleren aan. In de christelijke wereld (de katholieke en de protestantse kerken) wordt op deze avond binnen de kerkgemeenschap de geboorte van Jezus Christus gevierd. Vaak gebeurt dat in de zogenaamde nachtmis. Het is vaak een van de drukste kerkdiensten van het jaar. Tegenwoordig zijn er in veel kerken in de vooravond speciale kinderdiensten.

De gewoonte om op de avond voor de eigenlijke feestdag naar de kerk te gaan is zeer oud en stamt uit de Joodse traditie. In het Jodendom begint de dag namelijk met de nacht. De sabbat begint bijvoorbeeld op vrijdagavond na zonsondergang. Dit is in het Christendom in stand gehouden en men viert dus op de avond voor Kerst al het Kerstfeest.

Sint Thomas

De kortste dag van het jaar, 21 december, is gewijd aan de heilige Thomas. De apostel Thomas is vooral bekend omdat hij niet geloofde dat Christus werkelijk was opgestaan uit de dood. Rond 21 december bestaan allerlei gebruiken en rituelen. De bekendste zijn het gebruik dat langslapers op deze dag moeten trakteren en het luiden van de klokken. Op Sint Thomas mochten kinderen hun ouders of meester buitensluiten totdat hun een traktatie of een verhaal werd beloofd.

Hoewel 21 december pas na de invoering van de Gregoriaanse kalender de kortste dag werd, was het vanouds een van de dagen rond de joeltijd waarin midwintergebruiken bestonden, heidense gebruiken die op een vrij doorzichtige wijze door de heilige werden gekerstend. De hernieuwde levenskracht werd vaak met zang en dans gevierd. In een geschrift uit 1521 klaagt Erasmus dat er in de Thomasnacht in de Rotterdamse kerken wordt gedanst. Ook het Thomasluiden was bedoeld om de levenskracht weer te wekken. In veel delen van Nederland, met name in het noorden, werden de kerkklokken tussen 21 en 31 december de hele dag geluid. Het midwinterhoornblazen, dat met name in Twente tot vandaag de dag populair is gebleven, heeft in wezen dezelfde functie als het Thomasluiden.

Gita Jayanti

De dag van de Bhagavad Gita, het “Lied van de Heer”. De Bhagavad Gita is een onderdeel van het grote Mahabharata-epos. Het vertelt hoe de god Krishna de krijger Ardjuna bijstaat en hem inzicht geeft in leven dood, de band tussen mens en god en het onderscheid tussen goed en kwaad. De Bhagavad Gita geeft in essentie, in een bijna verhalende vorm, de kennis en wijsheid weer, die in de boeken van de Veda’s en de Upanishads zijn opgeschreven.

Derde zondag van de Advent

De Advent is de tijd van voorbereiding op het kerstfeest; de tijd waarin de komst en wederkomst van Jezus Christus wordt verwacht. Omdat het Latijnse woord voor ‘komst’ of ‘het komen’ ‘adventus’ is, worden de vier weken vóór Kerstmis ‘Advent’ genoemd.

De Advent omvat ongeveer vier weken. De Advent begint op de zondag vier weken voor Kerstmis, dus de zondag tussen 26 november en 4 december. De zondagen van deze tijd heten 1e, 2e, 3e en 4e zondag van de Advent. De Advent telt altijd vier zondagen, terwijl het totaal aantal weekdagen kan variëren van 22 tot 27.

Gaudete (Latijn voor Verheugt u) is een Gregoriaans introïtusgezang voor de mis van de derde zondag van de Advent en tevens de naam voor deze zondag van de Advent. Op deze derde Adventszondag mag er als liturgische kleur oudroze (= een mengsel van paars en wit) worden gebruikt in plaats van paars daar waar dit gebruikelijk is.

Maria Onbevlekte Ontvangenis

De Onbevlekte Ontvangenis van Maria is een dogma van de rooms-katholieke kerk dat op 8 december met een hoogfeest gevierd wordt. Het dogma bevestigt de bijzondere status van Maria door vast te stellen dat zij ter wereld kwam zonder door de erfzonde te zijn belast. Zij ontving, met andere woorden, een onbevlekte ziel. Op haar ziel werd door God reeds tevoren de zuiverende werking van de toekomstige verlossing door haar zoon Jezus Christus toegepast.

Omdat het dogma niet expliciet vermeld wordt in de Bijbel, wordt het door de protestantse kerken afgewezen. Katholieken wijzen daarop dat er wel degelijk in de Bijbel een passage staat, waarin God zegt dat “niets dat onrein is de Tempel zal binnen gaan”. Het menselijk lichaam wordt in de Bijbel vaak genoemd als tempel van de Heilige Geest. Volgens deze zienswijze kan ook de Heilige Geest nergens komen of binnentreden waar onzuiverheid heerst. Aangezien Jezus Christus waarlijk God en waarlijk mens was, kon ook Hij pas incarneren als de plek van incarnatie ook zuiver was.

Het dogma van de Onbevlekte Ontvangenis wordt vaak verward met een ander dogma; dat van Jezus’ geboorte uit een maagd.

Verlichting van Boeddha

Een jaarlijks terugkerend feest van de Mahayana-boeddhisten. Het is de herdenking dat de Boeddha onder een vijgenboom (een zogenaamde Ficus religiosa) het ware inzicht, de verlichting, kreeg. Een dergelijke boom wordt door de boeddhisten bodhi-boom, boom van de verlichting, genoemd. Bodhi-dag wordt niet zo algemeen gevierd zoals Hanamatsuri of Wesak, feesten die allebei de geboorte van de Boeddha vieren. Toch vinden binnen de vele tradities van Mahayana-stromingen vieringen plaats. De diensten op deze dag verschillen per stroming maar centraal staat het herdenken van het bereiken van nirwana door de Boeddha en wat dat betekend heeft voor het boeddhisme. Boeddhisten herdenken deze dag door extra meditatie, studie van de Dhamma, het zingen van boeddhistische teksten of het doen van vriendelijke handelingen naar andere wezens. De boeddhisten die de Chinese kalender volgen, herdenken de verlichting van Boeddha een maand later (op de achtste dag van de twaalfde Chinese maanmaand).

Interreligieuze kalender

december 2021
M D W D V Z Z
« nov   jan »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031